|
6102
SAYILI TÜRK TİCARET KANUNUNUN 376 NCI MADDESİNİN
UYGULANMASINA
İLİŞKİN USUL VE ESASLAR
HAKKINDA
TEBLİĞ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç,
Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 –
(1) Bu Tebliğin amacı, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 376 ncı maddesi
kapsamında sermayenin kaybı veya borca batık olma durumlarında uyulacak
usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2 –
(1) Bu Tebliğ, anonim ve limited şirketler ile sermayesi paylara bölünmüş
komandit şirketleri kapsar.
Dayanak
MADDE 3 –
(1) Bu Tebliğ, 13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 210
uncu maddesinin birinci fıkrası ile 10/7/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 446 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 –
(1) Bu Tebliğde geçen;
a) Aktif: Şirketin
sahip olduğu dönen ve duran varlıkları,
b) Ara dönem
finansal tablo: 3, 6 ve 9 aylık dönem sonları itibarıyla hazırlanmış
finansal tabloları,
c) Borç: Öz
kaynaklar hariç şirketin aktiflerini finanse ettiği kaynakları,
ç) Kanun:
13/1/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununu,
d) Kanuni yedek
akçe: Kanunun 519 uncu maddesinde düzenlenen yedek akçeyi,
e) Ortak: Anonim
şirketlerin pay sahiplerini, limited ve sermayesi paylara bölünmüş komandit
şirketlerin ortaklarını,
f) Serbest yedek
akçe: Kanuni yedek akçelerin sermayenin veya çıkarılmış sermayenin yarısını
aşan kısmı ile kanun ve sözleşme gereği ayrılanlar dışında genel kurulca
ayrılmasına karar verilen yedek akçeleri,
g) Şirket: Anonim
ve limited şirketler ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketleri,
h) Sözleşme:
Anonim şirketler ile sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin esas
sözleşmesini, limited şirketlerin şirket sözleşmesini,
ı) Yönetim organı:
Anonim şirketlerde yönetim kurulunu, limited şirketlerde müdür veya
müdürler kurulunu, sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerde
yöneticiyi veya yöneticileri,
ifade eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Sermaye
Kaybı
Genel kurulun
toplantıya çağrılması
MADDE 5 –
(1) Son yıllık bilançodan, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en
az yarısının ya da üçte ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı
anlaşıldığı takdirde yönetim organı, genel kurulu hemen toplantıya çağırır.
Genel kurulun gündem maddeleri arasında, sermaye ile kanuni yedek akçeler
toplamının karşılıksız kaldığı belirtilir.
(2) Sermaye ile
kanuni yedek akçeler toplamının en az yarısının ya da üçte ikisinin zarar
sebebiyle karşılıksız kaldığı durumlarda farklı bir gündem ile toplantıya
çağrılmış olsa dahi bu husus genel kurulda görüşülür.
Sermaye ile
kanuni yedek akçeler toplamının en az yarısının zarar sebebiyle karşılıksız
kalması halinde genel kurul (Değişik başlık:RG-26/12/2020-31346)
MADDE 6 –
(1) (Değişik:RG-26/12/2020-31346) Sermaye ile kanuni yedek
akçeler toplamının en az yarısının karşılıksız kalması durumu zararın,
sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısına eşit veya bu tutardan
çok ve üçte ikisinden az olmasıdır. Bu durumda yönetim organı, genel kurula
uygun gördüğü iyileştirici önlemleri sunar.
(2) Yönetim
organı, son bilançoyu genel kurula sunarak şirketin finansal yönden
bulunduğu durumu bütün açıklığıyla ve her ortağın anlayabileceği şekilde
anlatır. Bu hususta genel kurula rapor da sunulabilir.
(3) Yönetim
organı, şirketin mali durumundaki kötüleşmeyi ortadan kaldırmak veya en
azından etkilerini hafifletmek amacıyla, uygun gördüğü sermayenin
tamamlanması, sermaye artırımı, bazı üretim birimlerinin veya bölümlerinin
kapatılması ya da küçültülmesi, iştiraklerin satışı, pazarlama sisteminin değiştirilmesi
gibi iyileştirici önlemleri alternatifli ve karşılaştırmalı olarak aynı
genel kurula sunar ve açıklar.
(4) Genel kurul,
sunulan iyileştirici önlemleri aynen kabul edebileceği gibi değiştirerek de
kabul edebilir ya da sunulan önlemler dışında başka bir önlemin
uygulanmasına karar verebilir.
Sermaye ile
kanuni yedek akçeler toplamının en az üçte ikisinin zarar sebebiyle
karşılıksız kalması halinde genel kurul
MADDE 7 –
(1) (Değişik ibare:RG-26/12/2020-31346) Zararın, sermaye ile
kanuni yedek akçeler toplamının üçte ikisine eşit veya bu tutardan çok
olması halinde, toplantıya çağrılan genel kurul;
a) (Mülga
ibare:RG-26/12/2020-31346) Kanunun 473 ilâ 475 inci maddelerine göre
sermaye azaltımı yapılmasına,
b) Sermayenin
tamamlanmasına,
c) Sermayenin artırılmasına,
karar verebilir.
Sermayenin
azaltılması
MADDE 8 –
(1) Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az üçte ikisi zarar
sebebiyle karşılıksız kalan şirketin genel kurulu, (Değişik
ibare:RG-26/12/2020-31346) kalan sermayeyle yetinmeye karar verdiği
takdirde sermaye azaltımı Kanunun 473 ilâ 475 inci maddelerine göre
yapılır. (Ek cümle:RG-26/12/2020-31346) Sermaye
ve kanuni yedek akçeler toplamının en az
yarısının özvarlık içerisinde korunması şartıyla, sermaye asgari
sermaye tutarına kadar indirilebilir.
(2) Bu madde
kapsamında yapılacak sermaye azaltımında yönetim organı, alacaklıları
çağırmaktan ve bunların haklarının ödenmesinden veya teminat altına
alınmasından vazgeçebilir.
Sermayenin
tamamlanması
MADDE 9 –
(1) Sermayenin tamamlanması, bilânço açıklarının ortakların tamamı veya
bazı ortaklar tarafından kapatılmasıdır. Kanuni yedek akçelerin yitirilen
kısımlarının tamamlanmasına gerek yoktur. Sermayenin tamamlanmasına karar
verilmesi halinde her ortak zarar sebebiyle karşılıksız kalan tutarı
kapatacak miktarda parayı vermekle yükümlüdür. Her ortak, payı oranında
tamamlamaya katılabilir ve verdiğini geri alamaz. Bu yükümlülük, sermaye
konulması veya borç verilmesi niteliğinde olmayıp karşılıksızdır. Ayrıca
yapılan ödemeler, gelecekte yapılacak sermaye artırımına mahsuben bir avans
olarak nitelendirilmez.
(2) Sermayenin
tamamlanmasında, anonim ve sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler
bakımından Kanunun 421 inci maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi, limited
şirketler bakımından ise 603 ve devamı maddeleri uygulanır. Sermayenin
tamamlanamaması, bazı ortakların kendi istekleriyle tamamlama yapmasına
engel oluşturmaz.
(3) Bilanço
zararlarının kapatılması için getirilen yükümlülükler uyarınca yapılan
ödemeler öz kaynaklar içerisinde sermaye tamamlama fonu hesabında toplanır
ve takip edilir. (Ek
cümle:RG-26/12/2020-31346) Sermaye tamamlama fonu yalnızca
zararların mahsup edilmesi suretiyle kullanılabilir.
Sermayenin
artırılması
MADDE 10 – (Değişik:RG-26/12/2020-31346)
(1) Halka açık
anonim şirketler için sermaye piyasası mevzuatı hükümleri saklı kalmak
kaydıyla genel kurul tarafından;
a) Sermayenin
zarar sonucu ortaya çıkan kayıp kadar azaltılması ile birlikte eş zamanlı
olarak istenilen tutarda artırımına karar verilebilir. Sermayenin
azaltılması işlemi ile birlikte eş zamanlı sermaye artırımında nakdi
sermaye taahhüdü Kanunun 344 üncü ve 585 inci maddelerine uygun olarak
ödenir.
b) Sermayenin
zarar sonucu ortaya çıkan kayıp kadar azaltılması yoluna gidilmeden sermaye
artırımına karar verilebilir. Bu şekilde yapılacak sermaye artırımında,
tescil edilecek sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının en az
yarısının özvarlık içerisinde korunmasını sağlayacak tutarın
sermaye artırımının tescilinden önce ödenmesi zorunludur.
c) Aynı genel
kurul toplantısında, bedelleri tamamen ödenmek suretiyle, (b) bendindeki
koşul aranmaksızın, sermayenin istenilen düzeyde artırılmasına ve daha
sonra azaltılmasına karar verilebilir. Bu şekilde gerçekleştirilecek
işlemler sonucunda, tescil edilecek sermaye ile kanuni yedek akçeler
toplamının en az yarısının özvarlık içinde korunması zorunludur.
Genel kurulun
gerekli tedbirlerden birini almaması
MADDE 11 –
(1) Sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte ikisinin zarar
sebebiyle karşılıksız kalması halinde genel kurulun, 7 nci maddede
belirtilen tedbirlerden birine karar vermemesi halinde şirket kendiliğinden
sona erer. Bu şekilde sona eren şirketin tasfiye işlemleri, Kanunun 536 ncı
ve devamı maddelerine göre yürütülür.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Sermaye
ile Kanuni Yedek Akçeler Toplamının Tamamının Karşılıksız Kalması
Borca batık
olma durumu
MADDE 12 –
(1) Borca batık olma durumu, şirketin aktiflerinin borçlarını
karşılayamaması halidir.
(2) Borca batık
durumda olmanın işaretleri, yıllık ve ara dönem finansal tablolardan,
denetime tabi şirketlerde denetim raporlarından, erken teşhis komitesinin
raporlarından, yönetim organının belirlemelerinden ortaya çıkabilir.
(3) Şirketin borca
batık durumda bulunduğu şüphesini uyandıran işaretler varsa, yönetim
organı, aktiflerin hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de muhtemel
satış fiyatları üzerinden bir ara bilanço çıkartır.
(4) Yönetim
organı, hem işletmenin devamlılığı esasına hem de aktiflerin muhtemel satış
değerlerine göre çıkarılan ara bilânço üzerinden aktiflerin şirket
alacaklarını karşılamaya yetmediğine karar vermesi ve 7 nci maddede
belirtilen tedbirleri almaması halinde şirketin iflası için mahkemeye
başvurur.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Ortak ve
Son Hükümler
Esas alınacak
finansal tablolar
MADDE 13 – (1)
Şirketlerin sermaye kaybı veya borca batık olma durumları, Kanunun 88 inci
maddesine göre hazırlanacak finansal tablolar esas alınarak belirlenir.
Finansal tabloların düzenlenmesinde ihtiyari olarak Türkiye Muhasebe
Standartlarının uygulanmasının tercih edilmesi halinde, bahsi geçen durum
bu şekilde hazırlanan finansal tablolar üzerinden değerlendirilir.
Sermayenin
kaybı veya borca batık olma durumlarında birleşmeye katılma
MADDE 14 –
(1) Sermaye kaybı veya borca batık durumda olan bir şirket, kaybolan
sermayeyi karşılayabilecek tutarda serbestçe tasarruf edilebilen özvarlığa
sahip bulunan bir şirket ile birleşebilir.
(2) Birleşmeye
taraf olan bir şirketin, sermayesiyle kanuni yedek akçeleri kaybolmuş veya
borca batık durumda olması halinde; birleşmeye taraf olan diğer şirketin
kaybolan sermayeyi veya borca batıklık durumunu karşılayacak miktarda
serbestçe tasarruf edebileceği özvarlığa sahip bulunduğu ve buna ilişkin
tutarların, hesap şekli de gösterilerek doğrulandığı veya belirtilen
durumların mevcut olmadığının doğrulandığı yeminli mali müşavir veya
serbest muhasebeci mali müşavir raporu ile ortaya konulur. Devrolunan
şirketlerin denetime tabi olması halinde bu rapor, denetime tabi şirketin
denetçisi tarafından da hazırlanabilir.
GEÇİCİ MADDE 1
– (1) (Değişik ibare:RG-10/10/2026-33396) 1/1/2028 tarihine
kadar, Kanunun 376 ncı maddesi kapsamında sermaye kaybı veya borca batık
olma durumuna ilişkin yapılan hesaplamalarda, henüz ifa edilmemiş yabancı
para cinsi yükümlülüklerden doğan (Değişik ibare:RG-26/12/2020-31346) kur
farkı zararlarının tamamı ile 2020 ve 2021 yıllarında tahakkuk eden
kiralamalardan kaynaklanan giderler, amortismanlar ve personel
giderlerinin toplamının yarısı dikkate alınmayabilir. (Ek cümle:RG-26/12/2020-31346) Bu
tutarların belirlenmesinde mükerrerlik oluşmayacak şekilde hesaplama
yapılır. Bu fıkra kapsamında yapılacak hesaplamalara ilişkin olarak 13 üncü
madde uyarınca hazırlanan finansal tablolarda herhangi bir kayda yer
verilmeyerek, bu durum bilgi mahiyetinde dipnotlarda gösterilir.
Yürürlük
MADDE 15 –
(1) Bu Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 16 –
(1) Bu Tebliğ hükümlerini Ticaret Bakanı yürütür.
|
